VCR-ը հարմա՞ր է ձեր բիզնեսի համար
VCR-ը օրինական օնլայն ՀԴՄ է Հարկային օրենսգրքի 380.1 հոդվածի շրջանակում։ Ստորև ցանկը համեմատում է հայաստանյան բիզնեսի սովորական վաճառքի ալիքները օրենքի պահանջների հետ։
- Ընդգրկվում է
Հաճախորդները պատվեր են ձևակերպում կայքից, հավելվածից, էլեկտրոնային առևտրային հարթակից կամ B2B պորտալից
Այո — VCR-ը լիովին կիրառելի է (380.1 հոդված)
380.1 հոդվածն ուղղակիորեն թույլատրում է էլեկտրոնային ՀԴՄ-ն ինտերնետային կայքի, էլեկտրոնային հավելվածի կամ էլեկտրոնային առևտրային հարթակի միջոցով ընդունված պատվերների համար՝ թե՛ մանրածախ, թե՛ B2B։ VCR-ն աջակցում է թե՛ կանխիկ, թե՛ անկանխիկ հաշվարկներ։
- Մասնակի
Հիբրիդ՝ առցանց պատվերներ + անձամբ ներկայացող հաճախորդներ
VCR-ը ընդգրկում է առցանց ալիքը
Օգտագործեք VCR-ը ֆիզիկական ՀԴՄ սարքի հետ զուգահեռ։ VCR-ը՝ կայքի / հավելվածի / էլեկտրոնային առևտրային հարթակի պատվերների համար; ֆիզիկական ՀԴՄ-ը՝ անձամբ վաճառքների համար։ Յուրաքանչյուր կողմը մնում է իր օրենսդրական հոդվածի շրջանակում։
- Չի ընդգրկվում
Պատվերները գալիս են WhatsApp-ով, Telegram-ով, Viber-ով կամ Instagram DM-ով
Ոչ — անհրաժեշտ է ֆիզիկական ՀԴՄ
ՊԵԿ-ը պատասխանել է գրավոր. 24.08.2026թ. թիվ 3-4/50981-2026 պարզաբանման համաձայն՝ բջջային հավելվածների օգտահաշիվների միջոցով ընդունվող պատվերների մասով էլեկտրոնային ՀԴՄ կիրառելու հնարավորություն նախատեսված չէ։ Ավելին, եթե պատվերը գալիս է մեսենջերով, իսկ ապրանքը հանձնվում է վաճառքի կետում կամ ծառայությունը մատուցվում է բնակչությանը, կանխիկ կամ քարտով հաշվարկների դեպքում՝ ներառյալ կանխավճարները և մասնակի վճարումները, պարտադիր է ֆիզիկական ՀԴՄ-ն։
- Չի ընդգրկվում
Հաճախորդները գալիս են խանութ, սրճարան կամ սպասարկման կետ ու վճարում տեղում
Միայն VCR-ը բավարար չէ
Հարկային օրենսգրքի 380(1) հոդվածը պահանջում է ֆիզիկական ՀԴՄ սարք անձամբ կատարվող կանխիկ կամ քարտով հաշվարկների համար՝ ներառյալ կանխավճարները և մասնակի վճարումները։ VCR-ն մենակ այս դեպքը չի ընդգրկում։ Օգտագործեք այն ֆիզիկական ՀԴՄ սարքի հետ զուգահեռ կամ սահմանափակվեք միայն ֆիզիկական ՀԴՄ-ով։ 2027 թվականի հունվարի 1-ից սա փոխվում է. ՀՕ-309-Ն օրենքը հաշվառված էլեկտրոնային ՀԴՄ-ն դարձնում է ֆիզիկականի այլընտրանք։ Ոլորտներն ու ժամկետները դեռ պետք է սահմանվեն Կառավարության որոշմամբ։
Ի՞նչ պահանջների պետք է բավարարի ձեր կայքը կամ հավելվածը
Նույն պարզաբանումը էլեկտրոնային ՀԴՄ-ի սահմանը բխեցնում է N 1976-Ն որոշման N 8 հավելվածից. կայքը կամ հավելվածը պետք է բավարարի «Առևտրի և ծառայությունների մասին» ՀՀ օրենքի 15.1-ին հոդվածի պահանջները, գնորդին հնարավորություն տա գրանցվելու և մուտք գործելու իր ծածկագրով ու գաղտնաբառով, ինչպես նաև հրապարակի հարկ վճարողի անվանումը, ՀՎՀՀ-ն, գրանցման վայրի հասցեն, էլեկտրոնային փոստի հասցեն և հեռախոսահամարները։ Մեսենջերի օգտահաշիվն այս պահանջներին չի բավարարում — դրանից էլ մերժումը։ Եթե ձեր կայքը ցուցափեղկ է՝ առանց անձնական հաշիվների, մինչև էլեկտրոնային ՀԴՄ-ի անցնելը քննարկեք այս կետը հաշվապահի հետ։
Ի՞նչ է փոխվում 2027 թվականի հունվարի 1-ից
2026 թվականի հուլիսի 3-ին Ազգային ժողովն ընդունել է ՀՕ-309-Ն օրենքը, որն ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից։ Այդ օրվանից սահմանված կարգով հաշվառված էլեկտրոնային ՀԴՄ-ն ազատում է 380(1) հոդվածով նախատեսված՝ ֆիզիկական ՀԴՄ կիրառելու պարտավորությունից, իսկ էլեկտրոնային ՀԴՄ-ի կիրառությունը դառնում է պարտադիր վաճառք իրականացնելիս, աշխատանքներ կատարելիս և ծառայություններ մատուցելիս. գործունեության ոլորտները, դեպքերը և ժամկետները Կառավարությունը սահմանում է առանձին որոշմամբ։ Այդ որոշումը դեռ հրապարակված չէ, ուստի պարզ չէ, թե 2027 թվականի հունվարի 1-ին կոնկրետ բիզնեսի նկատմամբ ինչ կկիրառվի։ Մինչ այդ գործում են վերևում նկարագրված կանոնները։
Այս էջն ամփոփում է Հարկային օրենսգրքի 380.1 / 380(1) հոդվածները, Կառավարության N 1976-Ն որոշումը, 03.07.2026 թ. ՀՕ-309-Ն օրենքը և ՊԵԿ-ի 24.08.2026 թ. թիվ 3-4/50981-2026 գրավոր պարզաբանումը՝ 2026-08-30 դրությամբ։ Սա իրավաբանական խորհրդատվություն չէ։ Ձեր կոնկրետ դեպքի համար խորհրդակցեք հաշվապահի կամ իրավաբանի հետ։
Երբ կտրոնը պարտադիր չէ
Ոչ ամեն գործունեություն է պահանջում ՀԴՄ։ Օրենքը առանձնացնում է մի քանի կատեգորիա, որտեղ ոչ ֆիզիկական ՀԴՄ, ոչ էլ VCR չի պահանջվում — իսկ մի տարածված դեպքում ձեռնարկատերերը սխալմամբ կարծում են, որ ազատված են։
B2B հաշվարկներ բանկային փոխանցումով
ՀԴՄ կտրոն չի պահանջվում
Հարկային օրենսգրքի 380(1) հոդվածը պահանջում է ՀԴՄ միայն մանրածախ առևտրում կանխիկ հաշվարկների դեպքում։ Եթե ձեր գնորդները իրավաբանական անձինք կամ ԱՁ-ներ են, և վճարումն ընթանում է բանկային փոխանցումով, բավարար է ՊԵԿ-ի համակարգում էլեկտրոնային հաշիվ-ապրանքագիրը՝ առաքման տիպի, իսկ ԱԱՀ վճարողների համար՝ հարկային տիպի։ ՀԴՄ կտրոնը օրենքով չի պահանջվում։
Տիպիկ սցենարներ՝
- Հեռավար աշխատանք Deel, Oyster կամ Remote-ի միջոցով
- Ֆրիլանս Upwork, Fiverr կամ Toptal հարթակների միջոցով
- ՏՏ աութսորսինգ կամ խորհրդատվություն հայկական ՍՊԸ-ի համար
- SaaS բաժանորդագրություններ և լիցենզիաներ՝ հաշվարկված ընկերությանը
- Կոմերցիոն տարածքի վարձակալում իրավաբանական անձին
Աղբյուր՝ Հարկային օրենսգրքի 380(1) հոդված, 55-56 հոդվածներ (հաշվարկային փաստաթղթեր)։
Ազատված գործունեության տեսակներ
ՀԴՄ-ն պարտադիր չէ
Հարկային օրենսգիրքը թվարկում է գործունեության տեսակները, որոնց համար ՀԴՄ-ի կիրառությունը պարտադիր չէ նույնիսկ կանխիկ հաշվարկների դեպքում.
- Կոմունալ ծառայություններ — առանձին վճարային փաստաթուղթ տրամադրելու պայմանով
- Վիճակախաղի տոմսերի վաճառք
- Ուղևորատար և բեռնատար փոխադրումների տոմսերի վաճառք (ավտո, երկաթուղային, ջրային, ավիա)
- Գյուղատնտեսական արտադրանք և քաղաքացիների անձնական օգտագործման ապրանքներ՝ վաճառքի վայրերում
- Տաքսի՝ սարքին վիճակում աշխատող տաքսաչափով
- Շահումներով խաղեր և խաղատներ
- Կրոնական ծեսեր և պաշտամունքային իրեր՝ գրանցված կրոնական կազմակերպությունների համար
- Փոստային նամականիշներ՝ անվանական արժեքով
- Փոստային և սուրհանդակային գործունեություն
- Մամուլի կրպակներ — եթե մամուլի մասնաբաժինը շրջանառության մեջ գերազանցում է 50%-ը
- Հեռավաճառք էլեկտրոնային հաղորդակցության միջոցներով և հեռախանութներով
2024 թվականի սեպտեմբերի 1-ից տաքսու վարորդները պարտավոր են էլեկտրոնային կտրոն տրամադրել MyTax / Yandex Go / Utaxi համակարգերի միջոցով (Կառավարության 1976-Ն որոշման 9-րդ հավելված) — տաքսաչափի ազատումը de facto փոխարինված է առանձին e-ՀԴՄ ռեժիմով։
Աղբյուր՝ ՀՀ Հարկային օրենսգրքի 380(3) հոդված (HO-165-N, 2016)։
Ֆիզիկական անձինք առանց ԱՁ կարգավիճակի
379 հոդվածի շրջանակից դուրս
Ֆիզիկական անձի կողմից անձնական գույքի մեկանգամյա վաճառքը կամ բնակարանի վարձով տրամադրումը ՀԴՄ-ի կիրառման պարտականության տակ չի ընկնում — 379 հոդվածի սուբյեկտներ են միայն կազմակերպությունները, ԱՁ-ները և նոտարները։ Եկամտային հարկը հայտարարագրվում է առանձին։ Երբ գործունեությունը դառնում է համակարգված ձեռնարկատիրական — անհրաժեշտ է ԱՁ գրանցում, և այդ պահից 379 հոդվածը կիրառվում է ամբողջությամբ։Աղբյուր՝ Հարկային օրենսգրքի 379(1) հոդված, 147 հոդված (եկամտային հարկ)։
Միկրոձեռնարկատիրություն և ինքնազբաղվածներ՝ տարածված մոլորություն
Հարկային արտոնությունը կտրոնից ազատում չէ
Միկրոձեռնարկատիրությունը (շրջանառություն մինչև 24 մլն դրամ տարեկան) և ինքնազբաղվածությունն ազատում են շրջանառության հարկից ու ԱԱՀ-ից, բայց ՈՉ 379 հոդվածով սահմանված ՀԴՄ-ի կիրառման պարտականությունից։ Եթե կա կանխիկ վճարման ընդունում մանրածախ առևտրում — ֆիզիկական ՀԴՄ կամ VCR-ի միջոցով էլեկտրոնային կտրոնն է պարտադիր։ Հարկային կարգավիճակը ինքնին կտրոնի պահանջը չի վերացնում։Աղբյուր՝ Հարկային օրենսգրքի 379(1) հոդված, 13-րդ բաժին հատուկ հարկային ռեժիմների մասին։
Հեռավաճառք՝ ազատված է, բայց e-ՀԴՄ-ն խորհուրդ է տրվում
Հարկային օրենսգրքի 380(3) հոդվածով կայքի կամ էլեկտրոնային հավելվածի միջոցով հեռավաճառքը ֆորմալ կերպով ազատված է ՀԴՄ կիրառելու պարտականությունից։ 380.1 հոդվածով (2020-ից) նույն վաճառքների համար էլեկտրոնային ՀԴՄ-ն կարող է կիրառվել կամավոր կերպով։ Գործնականում գնորդներն ու վճարային մատակարարներն ավելի հաճախ են ակնկալում ֆիսկալ կտրոն — այդ պատճառով VCR-ն ապահովում է թափանցիկություն նույնիսկ այնտեղ, որտեղ օրենքը թույլատրում է գործել առանց կտրոնի։
Հիմնված է ՀՀ Հարկային օրենսգրքի (HO-165-N) և N 1976-Ն Կառավարության որոշման գործող խմբագրությունների վրա 2026-05-25-ի դրությամբ։ Իրավաբանական խորհրդատվություն չէ։ Ձեր կոնկրետ դեպքի համար խորհրդակցեք հաշվապահի կամ իրավաբանի հետ։